Dus je bent 10x zo productief met AI. Maar hoe zit het met je loon?

Ik heb mensen horen zeggen dat ze 10x zo productief zijn wanneer ze gereedschappen gebruiken om tekst of code machinaal te genereren; een praktijk die in marketingtermen ook wel bekend staat als het gebruik van generatieve ‘artificiële intelligentie’ (AI) voor werk.

Vaak is dit een illusie. Een gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek toonde aan dat ervaren software-ontwikkelaars (begrepen als werkers met meer dan 5 jaar ervaring in een bepaald vakgebied), zelfs wanneer ze dachten dat ze 20% sneller hadden gewerkt, in werkelijkheid 19% trager waren dan degenen die géén AI hadden gebruikt. En een meta-analyse laat zien dat er letterlijk nul verband is tussen gebruik van AI-programma’s en totale toegenomen productiviteit.

Maar oké, stel dat er daadwerkelijk iets van een productiviteitsstijging is. Stel dat we aannemen dat je inderdaad productiever bent wanneer een machine dingen voor je schrijft of codeert, in plaats van dat je zelf dinger leert en het werk uitvoert.

In dat geval: hoe zit het met je loon?

Wat gebeurt er met je loon? #

Ik heb nog nooit gehoord dat een werker die, zogesteld, 10x productiever is geworden door het gebruik van AI, vervolgens ook 10x zoveel loon krijgt.

Als je erover nadenkt, is dat best vreemd, toch?

Je verzet 10x zoveel werk als voorheen. Je produceert dus 10x zoveel waarde voor het bedrijf. En toch… verdien je nog steeds hetzelfde als eerst? Waarschijnlijk niet eens gecorrigeerd voor inflatie?

Waar gaat die productiviteit dan naartoe?

Die productiviteit verdwijnt natuurlijk rechtstreeks in de zakken van bazen, eigenaren en aandeelhouders. Hmmm oké, maar wat betekent dat precies?

Alle loonarbeid is in zekere mate uitbuitend #

Loonarbeid omvat altijd, in alle gevallen, een zekere mate van uitbuiting. (Soms omvat het zelf héél véél uitbuiting.) En nee, dat woord ‘uitbuiting’ is geen metafoor of hyperbool.

Een simpel voorbeeld. Stel, je doet je werk. Bij het uitvoeren van je werk produceer goederen of diensten ter waarde van €5. Maar in loondienst krijg jij zelf niet die €5 die je met je werk hebt gecreëerd. Nee, nee, nee, nee. Ben je belazerd?

In plaats daarvan geeft je baas je €2 voor het werk dat je hebt geleverd en houdt ‘ie €3 voor zichzelf als eigenaar. Je baas houdt €3, zonder zelf ook maar iets van het werk te hebben gedaan dat die €5 aan waarde heeft opgeleverd. Hoe is dat acceptabel???

Dat is acceptabel, zou je baas kunnen zeggen—en daar zullen alle andere bazen, eigenaren en aandeelhouders ter wereld mee instemmen—omdat dat zo is vastgelegd in een contract dat jullie twee vrijwillig overeen zijn gekomen, nadat jij op een open markt met andere werkers hebt geconcurreerd voor het privilege om de door jouw arbeid geproduceerde waarde te laten worden afgeroomd.

Jij zou het werk doen. Jij zou daarvoor €2 krijgen. (Je baas houdt zelf €3.) Dat was de afspraak.

En het is misschien nog steeds wel de afspraak, maar het is ook een vorm van uitbuiting: bazen, eigenaren en aandeelhouders laten anderen—de werkers—het werk doen dat waarde creëert. En zonder zelf ook maar iets van dat werk te hebben gedaan steken ze een deel van die waarde in hun zak als winst.

Geen enkele winst die voortkomt uit loonarbeid is volledig vrij van in ieder geval een spoor van uitbuiting.

Wat betekent dit? Meer uitbuiting #

Oké, stel nu dat je met ‘AI’ inderdaad echt 10x zo productief bent, terwijl je nog steeds hetzelfde loon krijgt.

Proficiat! Je hebt zojuist je uitbuitingsgraad verhoogd.

Want, om op het simpele voorbeeld door te gaan, met je toegenomen productiviteit produceer je nu €50 aan waarde. Maar je krijgt zelf nog steeds maar €2 aan loon. Dat betekent dat je baas niet €3, maar €48 van jouw explosief groeiende productiviteit afroomt; een stijging van wel 1500%!

Dus je levert nu een hoop extra waarde zonder extra betaling.

Waarom zou je dat willen doen??

Wees alsjeblieft niet zo’n heideroosje dat doet alsof je ’t niet erg vindt om voor niks te werken—tenzij het natuurlijk je hobby is, vrijwilligerswerk, of als je een aristocraat bent die kan teren op bergen oud geld (maar als dat het geval is, waarom werk je dan überhaupt in loondienst?).

Doe je het misschien omdat je wilt laten zien wat een harde werker je bent, vissend naar loonsverhoging of een promotie? haha veel succes. Hopelijk mag ik de dag nog meemaken dat een baas spontaan, uit de krochten van diens ondergestofte welwillendheid, werkers meer loon gaat geven puur omdat ze hun productiviteit hebben verhoogd.

Probeer je misschien te voorkomen dat je ontslagen wordt? Bang voor de massa-‘reorganisaties’ die tegenwoordig zo continu aan de horizon lijken te hangen? Psst verrassing! Ontslagen in de techsector vinden sowieso plaats; ze zijn meedogenloos, vaak slecht onderbouwt en er kan niet worden aangenomen dat ze de prestaties van werkers reflecteren.

Echt waar. Je baas is misschien een aardige gast, leuk om mee te kletsen, ze onthoudt zelfs je naam! Maar ze is geen charitas en haar belangen zijn niet jouw belangen.

De harde realiteit is dat jouw werk voor bazen altijd een kostenpost is. Als je 10x keer zoveel werk verricht voor 1x het loon, dan krijgen bazen al die waarde geproduceerd tegen lagere kosten per eenheid (welke eenheid je ook gebruikt). Iets wat, als alle andere factoren gelijkblijven, zorgt voor een lekkere winststijging. En bazen zijn blijven bazen, dus zullen ze de bedrijfswinsten niet vrijwillig dempen om de situatie voor jou te verbeteren.

Je hebt zojuist je uitbuitingsgraad verhoogd.

Vriendelijke herinnering: Je baas is je maat niet.

Het is natuurlijk begrijpelijk dat mensen, temidden van eindeloze concurrentie, onzekere contracten, schulden, sociale onzekerheid, de angst hun huis en zorgverzekering te verliezen, zich gedwongen voelen om over zulke bedrijfslikkende productiviteitsprestaties op te scheppen. Dat is wat ‘de markt’ werkers graag ziet doen.

Maar dat betekent niet dat het is vol te houden, of strategisch zou zijn.

Wat nu? #

Zoals Sun Tzu al zei, om de strijd te winnen, moet je je vijand misleiden. In dit tijdperk van machinegeneratie is de vijand van werkers niet de computer, of ‘AI’. Zelfs de bedrijven die AI-tools promoten, zijn misschien niet per se je vijand—hoewel sommige wel worden geleid door WeWork-imitatoren, maar dan met lineaire algebra en een godscomplex. Nee, je vijand is je baas. Om precies te zijn, je vijand is degene die je werk en je salaris vaststelt en die zomaar van het ene op het andere moment kan beslissen of je morgen wel of geen inkomen hebt, onderwijl opgewonden wijzend naar LLM’s als rechtvaardiging.

Overweeg het volgende.

1. Doe een realiteitscheck #

Voordat je nog meer over je door LLM’s-aangedreven productiviteit opschept, ga eens met je collega’s praten. Doe een realiteitscheck. Wat doen die LLM’s nu echt voor je? Lever je objectief en feitelijk 10x zoveel werk? Of is iedereen gewoon aan het opscheppen?

Besluit samen om te stoppen met opscheppen (het is sowieso toch maar weer een extra klus) of, als het echt moet, schep dan alleen gezamenlijk op en steun elkaar bij elke fantastische bewering die je ook maar maakt. Vermijd in ieder geval dat één werker de zondebok wordt, want dat creëert alleen maar verdeeldheid onder jullie als collega’s, terwijl jullie elkaars vijand niet zijn.

Vermijd een draaikolk van onderlinge productiviteitscompetitie, want dat leidt gegarandeerd tot een burnout.

2. Verminder je werkuren #

Als je daadwerkelijk, volledig oprecht concludeert dat LLM’s je in staat stellen om 10x zoveel werk te leveren, verminder in Wodansnaam dan je werkuren.

Misschien kun je rustig van maandagmiddag tot en met vrijdag einde van de dag vrij nemen om het gemiste loon in te halen? Of doe iets zinnigs met de uren die je hebt gewonnen? Breng bijvoorbeeld meer tijd door met familie, ga een overdag stappen, kom otters spotten in De Onlanden, wordt actief bij je lokale Bond Precaire Woonvormen, of doe mee met Techwerkers en organiseer je werkplek 😉

Tegen je baas zwijg je uiteraard. Die buit je toch al uit. Totdat je baas je fatsoenlijk betaalt voor de toegenomen waarde die je levert, heb je het volste morele recht om zelf compenserende maatregelen te nemen.

Tuurlijk, misschien ben je inderdaad tien keer productiever met AI? Maar dat is geen reden om willens en wetens je uitbuiting te verhogen.